Jeroen(48)

Na vijftien jaar als advocaat bij een groot kantoor in Leiden was ik opgebrand. Mijn arts adviseerde een sabbatical, mijn werkgever stemde toe. Ik had altijd gefotografeerd als hobby — natuur, landschappen, wildlife — en besloot een jaar naar Lapland te gaan. Jokkmokk, een dorp van 3.000 inwoners boven de poolcirkel, werd mijn basis.

Een sabbatical in Zweden vraagt planning. Als EU-burger mag je vrij verblijven, maar zonder werk heb je geen recht op folkbokföring. Ik registreerde me met een samordningsnummer en opende een rekening bij Nordea met mijn Nederlandse paspoort. Het was behelpen zonder personnummer — geen BankID, geen Swish (de Zweedse betaalapp) — maar het lukte.

Jokkmokk is het culturele centrum van de Zweedse Sami. De jaarlijkse Jokkmokks marknad in februari trekt 30.000 bezoekers naar dit kleine dorp — een vierhonderd jaar oude traditie van handel, muziek en rendierrennen. Ik fotografeerde alles: het noorderlicht boven de Lule älv, rendieren in de sneeuw, de Sami-kunstenaars met hun duodji (handwerk).

Na zes maanden wist ik dat ik niet terug wilde. Ik nam ontslag per e-mail, registreerde een enskild firma bij Skatteverket, en begon mijn foto's te verkopen via stockfotografie en eigen exposities. De inkomsten waren bescheiden, maar de kosten in Jokkmokk zijn laag: mijn huur is 4.500 SEK voor een tweekamerappartement. Boodschappen zijn duurder dan in Nederland door de afstand, maar het verschil is beheersbaar.

Het klimaat in Lapland is extreem. In januari kan het min veertig worden. De sneeuw ligt van oktober tot mei. Maar het is ook magisch: het noorderlicht verschijnt honderden nachten per jaar, de middernachtzon in juni is onwerkelijk, en de stilte is zo diep dat je je eigen hartslag hoort. Ik heb geleerd om bij min dertig buiten te fotograferen met geïsoleerde handschoenen en batterijtjes in mijn jaszak.

Mijn advies: een sabbatical hoeft geen eindpunt te zijn. Het kan een beginpunt zijn. Ik verdien nu een derde van wat ik als advocaat verdiende, maar ik ben gelukkiger dan ooit. De a-kassa heb ik als vangnet afgesloten via Arbetsförmedlingen. Mijn foto's worden gepubliceerd in National Geographic Nordic en Zweedse natuurmagazines. Jokkmokk is mijn thuis — klein, koud en perfect.